Skuteczność psychoterapii zależy od wielu czynników m.in. od:
- odpowiedniego doboru rodzaju terapii do problemu,
- zaufania i dobrej relacji terapeuty z pacjentem,
- wyboru właściwego terapeuty,
- zaangażowania i motywacji pacjenta.
Skuteczność psychoterapii niejednokrotnie została udowodniona badaniami. Pod tym kątem najbardziej przebadaną jest psychoterapia poznawczo-behawioralna.
Efekty terapii widoczne są po różnym czasie - w zależności od rodzaju terapii, częstotliwości i czasu jej trwania. W przypadku terapii krótkoterminowej, efekt zobaczymy szybciej niż przy psychoterapii długoterminowej. Aktualny miernik skuteczności psychoterapii wynosi 0,8. Oznacza to, że osoba, która zakończyła psychoterapię jest zdrowsza niż 80% pacjentów oczekujących na leczenie.
Skuteczność psychoterapii jest raczej trwała. Swoimi regułami rządzą się jednak terapie leczące uzależnienia - tu powrót do nałogu bywa częsty. Warto również dodać, że psychoterapia bywa skuteczniejsza niż leczenie farmakologiczne, które głównie zagłusza problem a nie go leczy. Po terapii jest dwukrotnie mniej nawrotów choroby niż po leczeniu farmakologicznym.
Oczekiwanym rezultatem psychoterapii jest poprawa jakości życia pacjenta pod względem płynącej z niego satysfakcji. Skutki udanej psychoterapii łatwo rozpoznać. Widzi je pacjent, który przestaje cierpieć duchowo i widzą jego bliscy oraz otoczenie, z którymi poprawił relacje.